Zo staan we ervoor

Hoe staan we ervoor op het gebied van verkeersveiligheid? De meest recente cijfers vallen tegen: voor het eerst in jaren is het aantal dodelijke slachtoffers weer flink gestegen. Maar er zijn ook lichtpuntjes. En kansen.

 

 

Aantal verkeersdoden stijgt naar 621

In 2015 zijn 621 mensen omgekomen in het verkeer. Dit zijn er 51 meer dan in 2014. Dit blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en Rijkswaterstaat, onderdeel van het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

 

In de leeftijdscategorie tot 29 jaar is het aantal verkeersdoden nauwelijks toegenomen. Het aantal 65-plussers dat in het verkeer overleed, nam licht toe, naar 250 doden in 2015. Er komen nog altijd relatief veel ouderen (65-plus) om in het verkeer en dit geldt met name voor ouderen op de fiets: 63% van de verkeersdoden op de fiets was 65-plusser.

 

Vervoerswijze

Het aantal dodelijke slachtoffers in een personenauto bleef voorgaande jaren gestaag afnemen, maar in 2015 steeg deze categorie echter weer. Het aantal verkeersdoden in een personenauto steeg van 187 naar 224, de stijging doet zich in vrijwel alle leeftijdscategorieën voor. Ook steeg het aantal dodelijke slachtoffers in een gemotoriseerd invalidenvoertuig (scootmobiel). Hiervan waren alle slachtoffers boven de 60 jaar. Op de fiets vielen net zo veel dodelijke slachtoffers als vorig jaar: 185.

 

Wegtype

De meeste dodelijke slachtoffers vielen ook dit jaar op de gemeentelijke en provinciale wegen waarbij een snelheidslimiet van 50 of 80 km per uur geldt. Dit betrof 51% van het totaal aantal dodelijke slachtoffers. Daarnaast is sprake van een stijging van het aantal verkeersdoden op de rijkswegen: van 63 naar 82 gevallen.

 

 

 

 

Marjolijn Sonnema, ministerie van Infrastructuur en Milieu:

‘We hebben knappe koppen en Willie Wortels nodig’

Meer data, een risico-gestuurde aanpak en innovatieve oplossingen: dat is nodig om het aantal verkeersslachtoffers omlaag te krijgen. Aldus Marjolijn Sonnema, plaatsvervangend Directeur-Generaal en Directeur wegen en verkeersveiligheid bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

 

Sonnema hoopt dat de stijging van het aantal dodelijke verkeersslachtoffers in 2015 eenmalig is. “We blijven ons onverminderd inzetten voor maximaal 500 verkeersdoden in 2020. De lange termijntrend laat zien dat we op de juiste koers zitten.”

Om daar te komen heeft het verzamelen van meer data in haar ogen absolute prioriteit. “Ligt het probleem bij de infrastructuur, het voertuig of het gedrag? Hoe meer informatie we hebben, des te beter de maatregelen die we kunnen nemen.” Als voorbeeld noemt zij de app Mobielschademelden.nl, een initiatief van het Verbond van Verzekeraars. “Via dit middel wordt vrijwel elke schademelding digitaal vastgelegd. Ook daarmee krijgen we meer inzicht in waar de problemen zitten.”

 

Daarnaast gelooft zij sterk in een risico-gestuurde aanpak. Bijvoorbeeld door per doelgroep de oorzaken van verkeersonveiligheid aan te pakken, zoals Amsterdam doet. “Zo kunnen we van elkaar leren en samen optrekken.” Ook verkeersveiligheidscampagnes, fietslessen en verkeersexamens horen bij deze aanpak.

 

Nieuwe oplossingen

Ten slotte ziet Sonnema volop kansen voor innovatieve oplossingen, zoals zelfrijdende auto’s. “Bij 90 procent van de gevallen is er immers sprake van menselijk falen, dus zelfrijdende auto’s kunnen veel bijdragen. Auto’s met rijtaakondersteunende technieken doen dat zelfs nu al.”

Ook de slimme fiets is zo’n innovatie, vindt zij. “En wat te denken van het idee om een strook kunstgras naast fietspaden aan te leggen? Als je daarop terecht komt, dan maak je een zachtere landing. Voor oudere fietsers is vallen namelijk een groot risico.”

Kortom: we moeten blijven zoeken naar nieuwe oplossingen. Sonnema: “We hebben veel creativiteit nodig van knappe koppen en Willie Wortels. Zij kunnen ons inspiratie tot actie geven.”

 

 

 

 

Peter van der Knaap (SWOV):

‘Drift into failure?’

Lange tijd haalden we als land op het gebied van verkeersveiligheid goede scores. Maar nu is er sprake van een kentering en komen de doelstellingen voor 2020 zelfs in gevaar. Peter van der Knaap, directeur van SWOV, ziet weliswaar kansen om het tij te keren, maar waarschuwt ook voor het verschijnsel ‘Drift into failure’.

 

Dat de verkeersveiligheid onder druk staat, heeft volgens Van der Knaap verschillende redenen. Een belangrijke: veiliger inrichten van het onderliggend wegennet is nog niet af, terwijl daar de meeste slachtoffers vallen. Daarnaast zorgt de vergrijzing voor meer ouderen op de weg; zij zijn fysiek kwetsbaarder. Ook hebben we te maken met een dalend aantal staandehoudingen, waardoor er minder goed gehandhaafd wordt op specifieke gedragingen in het verkeer, zoals rijden onder invloed, bumperkleven en ander gevaarlijk rijgedrag. Dit alles speelt zich af tegen de achtergrond van afnemende publieke middelen.

 

Drift into failure?

Toch ziet hij ook kansen. “Zo zijn we sterk in het samenwerken aan verkeersveilige initiatieven. Denk bijvoorbeeld aan de Mobielschademelden.nl-app en de STAR Safety Deal.” Van der Knaap gelooft bovendien in het verbinden van doelen. “Neem de Omgevingswet. Via die wet zijn heel veel doelen aan elkaar geknoopt. Maar verkeersveiligheid staat daar nog niet tussen: daar ligt nog een uitdaging.”

Over technische innovaties, zoals de slimme fiets, zijn de verwachtingen doorgaans hooggespannen: slimme fietsen, auto’s die uit zichzelf remmen voor voetgangers en (later) helemaal zelf rijden. Toch past hier een waarschuwing, volgens Van der Knaap: “Een bekend verschijnsel is de zogeheten ‘drift into failure’. ‘Elk succesvol systeem moet opletten wanneer er drie dingen tegelijk aan de hand zijn:

1) de financiële middelen staan onder druk,

2) er zijn verschillende doelen die allemaal om aandacht vragen en

3) er wordt veel verwacht van technologische oplossingen.“

 

Met die waarschuwing in het achterhoofd roept Van der Knaap op tot concrete actie: “De urgentie en wil om samen te werken is er, bestuurders erkennen hun verantwoordelijkheid en SPI’s kunnen helpen om onze acties meer te richten op waar het nodig is. We mogen geen genoegen nemen met dat getal van 621.”