Roep om betere informatie­voorziening

Isoleren. Het staat bovenaan het te-doen-lijstje in de aanloop naar de warmtetransitie. Zeker in de oude stadswijken Tuinstad, Staalwijk en Vreewijk is er op dat punt nog veel winst te boeken. Ook moedigt de gemeente er graag buurtinitiatieven aan. Daar is tijd zat voor. Het gaat waarschijnlijk nog wel even duren voordat er een collectieve oplossing voor dit stadsdeel is.

De ligging, nogal ver van de huidige stadsverwarming, en het gebrek aan ruimte onder de grond is daar debet aan. Het maakt het ingewikkeld en misschien zelfs ondoenlijk om de oude stadswijken aan te sluiten op de stadsverwarming, het zogeheten warmtenet. De gemeente, vertelt Eveline Botter, is daar nog niet over uit.

Botter maakt onderdeel uit van het team warmtetransitie dat voor de gemeente onderzoekt hoe Leiden van het aardgas af kan. De gemeente heeft bewoners uitgenodigd om daarover mee te denken en praten. Dit wijkgesprek heeft plaats in het onderkomen in de speeltuin aan de Anjelierstraat. Toevallig een plek die al op een ‘moderne’ manier verwarmd wordt, met infrarood warmtepanelen.

Drie smaken

Botter schetst voorafgaande aan het gesprek de lijnen zoals de gemeente die voor ogen heeft. Er zijn grofweg drie smaken, vertelt ze.

  • Een collectieve oplossing zoals de warmtering gevoed door restwarmte, thermische energie of geothermie of een alternatieve gasvoorziening zoals waterstofgas of biogas.
  • Kleinschalige collectieve aansluitingen zoals buurtinitiatieven of een gezamenlijke energiebron voor appartementengebouwen.
  • Individuele oplossingen waarbij huizen zelfvoorzienend worden door zonnepanelen of een warmtepomp.

Mix van bronnen

De gemeente zorgt dat er overal in de stad in ieder geval een collectieve oplossing is. Dat moet een open energienet zijn waarop meerdere aanbieders hun energie kunnen aanbieden. Een mix van bronnen dus. Zo wil de gemeente voorkomen dat er een energiemonopolie ontstaat of dat restwarmte uit vervuilende industrieën een verdienmodel worden. Botter: “Het is restwarmte, met de nadruk op rest. Uiteindelijk moet de industrie ook schoner worden en zal de restwarmte die daarbij vrijkomt veranderen.” Een andere nieuwe energiebron voor het warmtenet is geothermie. In de Duin- en Bollenstreek zijn vergunning afgegeven aan bedrijven om op een aantal plekken te boren naar warm water diep in de grond.

Om deze energie in de huizen te krijgen moet het warmtenet in de stad, dat nu al in de nieuwere stadswijken ligt, uitgebreid worden. Maar in de binnenstad - en misschien ook in de oude stadswijken - gaat dat niet lukken. Die stadsdelen blijven mogelijk afhankelijk van een gasnet, maar dan gevoed door duurzame gassen als waterstofgas. Dat alternatief hoeven bewoners echter niet binnen vijftien jaar te verwachten. Nu gaan de ontwikkelingen snel, vertelt Botters collega Ansar Ahmadali, maar wijkbewoners die op punt staan om hun cv-ketel te vervangen kunnen nog gewoon een normale gasgestookte ketel nemen. Of, als je duurzamer wilt leven, een hybride pomp.

Betaalbaarheid

Een ander belangrijk punt in het gemeentelijk beleid is betaalbaarheid. De gemeente kiest voor een midden-temperatuur net, wat betekent dat het water in het warmtenet ongeveer 70 graden is. Een laag temperatuurnet, zoals een aantal aanwezige bewoners voorstellen omdat dat duurzamer is, heeft niet de voorkeur. Botter: “Daarvoor moeten huizen echt goed geïsoleerd worden. Dat kan voor sommige huizen behoorlijk in de papieren lopen. Dat wil de gemeenteraad niet.”

Een bewoner vindt dat een overschatting. “Als het buiten waait, waait het bij mij binnen. Zo’n huis heb ik. En ik heb mijn ketel al drie jaar gemaximeerd op 55 graden. Dat gaat prima.” Bewoners die ook graag minder willen verbruiken adviseert Botter om op www.zetmop60.nl te kijken. Daar staat van heel veel ketels uitgelegd hoe die lager gezet kan worden.

Communicerende vaten

Naast deze collectieve oplossing vindt de gemeente het belangrijk dat er ook kleinschalige collectieve aansluitingen mogelijk zijn en individuele oplossingen. Daar komt waarschijnlijk nog wel discussie over in de gemeenteraad, verwacht Botter. Want het zijn communicerende vaten. Hoe meer individuele oplossingen, hoe duurder de collectieve oplossing wordt voor dat een gebied. Maar dat neemt niet weg dat de gemeente ruimte ziet voor buurtinitiatieven in deze stadswijken.

Een geïnteresseerde bewoonster wil weten welke ondersteuning de gemeente biedt bij dit soort ingewikkelde processen. De gemeente vertelt dat er subsidiemogelijkheden zijn om dit soort processen te begeleiden, en, meldt Ahmadali, de ambtenaren bieden zelf ook structurele ondersteuning. “Maar wij worden geen projectleider.”

Erfgoed Leiden

Bewoners kunnen ook hulp krijgen van Erfgoed Leiden. Vera Kuipers is een van de Erfgoed-medewerkers die mensen met historische panden adviseert hoe zij hun huis kunnen verduurzamen. Dat doet Erfgoed Leiden kosteloos. Ook verwijst ze bewoners naar de site www.degroenemenukaart.nl/leiden. Daar kan op gekeken worden om te zien wat je allemaal kunt doen om je huis te verduurzamen.

Kuipers heeft ook goed nieuws met betrekking tot zonnepanelen in het beschermd stadsgezicht gebied. Die mogelijkheden zijn verruimd. (Voor een vergunningaanvraag voor zonnepanelen hoeven geen leges te worden betaald. Voor het plaatsen van isolatieglas staat op de website van Erfgoed Leiden en omstreken twee documenten; voor monumenten en karakteristiek panden die het voor bewoners makkelijker maken om te verduurzamen.)

Informatie moet beter

Bewoners geven aan mee te willen liften op energievoorzieningen die voor nieuwbouwprojecten worden aangelegd en ook hopen ze dat de woningbouwcorporaties op dit punt wat gaan betekenen voor de wijk. Een ander voorstel is om proefopstellingen te maken met nieuwe technieken, zodat je daadwerkelijk kan zien dat iets werkt en deugdelijk spul is. “Ik ben nogal wantrouwend in het begin”, verklaart een man deze wens. Ook moet de informatievoorziening beter, vinden veel aanwezigen. Want dat er een wijkambassadeur is en dat er energiecoaches zijn die gratis advies geven en kunnen helpen, is voor veel mensen nieuw.

Ahmadali vraagt de aanwezigen om hulp op dat punt. “Want we willen uw buren ook bereiken.” Hij hoopt dat er actieve groep bewoners opstaat met wie de gemeente af en toe kan praten over het wijkplan dat de komende jaren wordt uitgewerkt. Andere punten die hij opschrijft is de vrees dat er een onoverzichtelijke lappendeken aan oplossingen ontstaat en vragen over de rol van de gemeente. Sommige aanwezigen vinden dat de gemeente een actievere rol moet spelen bij de begeleiding van de bewonersinitiatieven. Deels omdat het ingewikkelde processen zijn en bewoners hulp nodig hebben, maar ook omdat de gemeente voor de warmtetransitie niet te afhankelijk moet worden van bewoners.

Samenvatting

Alle overige vragen en opmerkingen zijn ook genoteerd. De gemeenteraad krijgt hiervan een samenvatting en de bewoners krijgen een terugkoppeling. Dat laat nog wel even op zich wachten, waarschuwt Ahmadali. Elf wijkgesprekken hebben een lange lijst vragen opgeleverd. Daar zijn hij en zijn collega’s nog wel even zoet mee.

De warmtevisie van …

Wijkambassadeur Neal van Duijn

“Wat de toekomstige energiebronnen gaan worden in Tuinstad, Staalwijk en Vreewijk staat nog niet vast. Maar wat we wel zeker weten, is dat je huis isoleren in alle scenario’s verstandig is. Met die boodschap kan iedereen nu al aan de slag. En ik kom graag bij mensen langs om hen gratis te adviseren.

Ook zijn we bezig met collectieve inkoop van zonnepanelen. Iedereen die wil kan meedoen. Dit is juist interessant voor huiseigenaren binnen het zogeheten beschermd stadsgezicht-gebied. Daar mogen namelijk sinds dit jaar - onder voorwaarden - zonnepanelen op de daken gelegd worden, ook aan de straatkant. Over die voorwaarden zijn we met Erfgoed Leiden in gesprek. Het scheelt een hoop werk als we dat tegelijk voor een groep bewoners kunnen regelen. We zijn nu aan het inventariseren wie daar interesse in heeft, wil je meedoen neem dan contact op met mij via GaGoed.nl.

Ook woningbouwvereniging Ons Doel is al aan de slag. Zij biedt momenteel haar bewoners tussen Herenstraat en Lammenschansweg zonnepanelen aan én hun huizen worden meteen geïsoleerd.

Het zou fantastisch zijn als er nog een bewonersinitiatief komt, zoals in andere Leidse wijken al gaande is. Dit is een actieve wijk met betrokken bewoners, ik hoop dat er een club mensen is die zich met de warmtetransitie van de wijk wil gaan bezighouden.”

Colofon

Dit digitale magazine is ontwikkeld in opdracht van de gemeente Leiden. Het bevat verslagen van de wijkgesprekken ter voorbereiding op de Transitievisie Warmte. Deze verslagen zijn samengesteld door een mediateam van Magazine on the Spot.

Coördinatie en eindredactie: Eric Went
Verslaglegging: Karlijn Broekhuizen, Marijn Kramp, Saskia Ridder
Fotografie: Edwin Weers
Vormgeving en techniek: Loek Weijts, John Stelck

decoratief element