Het Netwerk Straf en Zorg is een ‘lerend’ netwerk waar samen met ketenpartners (politie, OM, reclassering, Zorg- en Veilgheidshuis (ZVH) en Veilig Thuis (VT)) lessen worden geleerd uit casuïstiek om werkafspraken en processen in de dagelijkse praktijk te verbeteren. Het gaat specifiek om de thema’s huiselijk geweld (HG) en kindermishandeling (KiMi).
Deelnemers aan het Netwerk Straf en Zorg werken op managementniveau en hebben inspraak in de eigen organisatie. Het OM is vertegenwoordigd door de portefeuillehoudend officier Straf met Zorg voor de vakinhoudelijke bijdrage. De senior beleidsadviseur Straf met Zorg is voorzitter van het netwerk.
Schrijnende gevallen bij kindermishandeling en huiselijk geweld vragen vaak om een praktische of juridische oplossing die er nog niet is. In die zoektocht werken partners in het Netwerk Straf en Zorg Limburg samen aan verbeterde, meer gezamenlijke processen en werkafspraken. Dit zorgt er voor dat professionals in zaken met huiselijk geweld of kindermishandeling maatwerk kunnen toepassen.
Ans Linssen, kersverse beleidsmedewerker Straf met Zorg bij het AP Limburg, is enthousiast over de lerende werkwijze van het Netwerk. Als beleidsmedewerker richt zij zich onder meer op de vraag: hoe geef je samenwerkingen vorm in het belang van een effectieve afdoening?
Wat haar sinds haar start afgelopen september opvalt in het netwerk is het grote vertrouwen in elkaar. “Een essentiële basis waardoor je weet wat je aan elkaar hebt”.
Bevlogenheid, onderling vertrouwen en een kwetsbare opstelling zorgen er voor dat partners casuïstiek durven delen en zaken op scherp stellen bij knelpunten. Maar ook dat de partners in het netwerk voorbij gangbare structuren en protocollen zoeken naar meer gezamenlijke oplossingen. Hoe belangrijk woorden en verwachtingen zijn, komt goed naar voren in het volgende voorbeeld.
Een 18 weken oude baby komt met ernstig letsel in het ziekenhuis. De kinderarts belt met VT waarna VT ter plaatse gaat én binnen 20 minuten belt met de officier van justitie, die snel lijnen kan uitzetten richting politie (recherche). Dit loopt tegelijkertijd met het onderzoek door VT. Ook wordt de volgende dag geschakeld met de Raad voor de Kinderbescherming. Bij verder onderzoek van VT blijkt dat de ouders relatieproblemen hebben. Het risico bestaat dat ouders hun kind, dat medische zorg nodig heeft, meenemen en naar het buitenland vertrekken.
In deze casus is gewerkt met de ‘Handreiking Samenwerken bij strafbare kindermishandeling’ (Handreiking): een handelingskader voor samenwerking tussen VT, politie, Openbaar Ministerie, Raad voor de Kinderbescherming en Reclassering bij meldingen aan VT bij vermoeden van kindermishandeling.
Het volgen van de Handreiking leidt tot een snellere, beter afgestemde samenwerking en aanpak: ketenpartners die tegelijkertijd acties inzetten, snel schakelen met de officier van justitie en de politie die in een vroegtijdig stadium is betrokken.
Wat eerder niet gebruikelijk was en nu wel, is dat de vertrouwensarts van VT contact opneemt met een officier. VT heeft bij de implementatie van de Handreiking geïnvesteerd in de samenwerkingsrelaties.
Dat heeft in deze casus geleid tot veel kortere doorlooptijden. Belangrijke punten daarin zijn: vanaf de melding met een vast team optrekken, het spreken van dezelfde taal en gelijkwaardigheid van gesprekspartners, vooral de vertrouwensarts en de officier van justitie. De samenwerking is breed bekend en persoonsonafhankelijk. Zo is inmiddels tussen VT en verschillende officieren een vruchtbare samenwerking ontstaan.
De OM-professional geeft actief invulling aan het eigen en aan het gezamenlijk leren en aan het delen van kennis.
Professionals van het OM dragen bij aan een lerende organisatie. OM-professionals leren en ontwikkelen samen door bijvoorbeeld intervisie, stages, het bespreken van casuïstiek, collegiaal overleg, etc. Daarbij is ruimte voor het vragen en geven van feedback en zelfreflectie.
Bij het gezamenlijk leren gaat het om het ontwikkelen van kennis (nieuwe ontwikkelingen binnen een thema), houding (rolbewustzijn) en
gedrag (samenwerken). “In samenwerking tot praktisch maatwerk komen dat wezenlijk verschil maakt voor mensen, is het mooiste wat er is”, zegt Ans Linssen. Elkaar vertrouwen, aanvullen en aanspreken waar nodig, zowel binnen het netwerk als in de eigen organisatie. Die aanpak sluit naadloos aan bij norm 4.2 van de Minimumnormen Straf met Zorg die in december 2019 door het College zijn vastgesteld.
De rol van het OM in het Netwerk Straf met Zorg is gericht op samenwerking en niet op het voortouw nemen zoals de staande magistratuur gewend is. Er is geen gezagsverhouding tussen partijen. Dat vraagt van de OM-professional andere vaardigheden als partner in de dialoog en in de samenwerking om tot een oplossing te komen.
Die kwaliteiten heeft Annemarie Kemp, OvJ en portefeuillehoudend OvJ Straf met Zorg, van nature in huis. Afgelopen jaren werkte zij met Peter Schleijpen (OM-collega en voorzitter van het Netwerk Straf en Zorg) extern en intern aan een breder perspectief voor effectieve interventies in zaken over kindermishandeling en huiselijk geweld.
Verbeelding Leer- en verbetercyclus
Bron: Projectenpool Geweld Hoort Nergens Thuis “Van Denken naar Doen” Limburg