Ze is net 35 jaar als Diane besluit om haar 70-jarige dementerende moeder in huis te nemen. Diane heeft zojuist een zogenaamd ‘keukentafelgesprek’ gehad met de gemeente. ‘Uw moeder is voorlopig nog ‘te goed’ voor een verpleegtehuis’, zegt de gemeente. ‘We plaatsen haar op de wachtlijst.’ Als eerste in de kring van familieleden is Diane dus aan zet als mantelzorger.
De wijkverpleging ondersteunt Diane en haar moeder elke dag met de medicatie. De moeder van Diane gaat echter snel achteruit en wordt achterdochtig. Ook slikt ze haar medicijnen niet meer en valt terug in oude moeder-dochterpatronen door Diane stelselmatig te kleineren en te minachten. Diane geeft aan bij het wijkteam dat ze geen energie meer heeft. Ze is op. Ze vindt echter geen gehoor op haar klachten en zorgen. Langzaam ontwikkelt Diane depressieve klachten nu ze de situatie niet meer overziet. Ze vervuilt de woning en de situatie wordt voor beiden steeds uitzichtlozer.
Op een ochtend is Diane het treiteren van moeder zo zat dat ze haar in een opwelling met een pollepel op haar hoofd slaat. Haar moeder heeft een forse bult op haar hoofd en een bloeduitstorting bij haar rechteroog. De huisarts constateert een lichte hersenschudding. Op advies van het wijkteam doet de uitwonende zoon aangifte van mishandeling. Diane wordt aangehouden en drie dagen in verzekering gesteld op het politiebureau.
Wat doe je als officier in deze situatie? Er spelen immers een aantal – duivelse- dilemma’s. Diane voorgeleiden? En dan? Schorsen met voorwaarden van de reclassering? Zorgen dat Diane nog even in voorlopige hechtenis blijft, zodat haar moeder ergens geplaatst kan worden? Gewoon afstraffen, omdat we deze vormen van laakbaar gedrag met elkaar niet tolereren? Of juist helemaal niet voorgeleiden? En welke strafrechtelijke interventie met hulp is dan proportioneel in relatie met het feit?
Ook de fundamentele vraag of het strafrecht hier überhaupt moet worden ingezet is aan de orde. Welke rol moet het strafrecht spelen? Met welke visie moet het strafrecht worden ingezet en voor wie? En nog fundamenteler ligt hieraan de vraag ten grondslag in wat voor samenleving willen wij leven en op welke wijze lever ik hieraan als professional een bijdrage?
Het zijn allemaal belangrijke vragen waarvoor wij ons binnen het programma ‘Straf met Zorg’ gesteld zien. Niet om ze allemaal op te lossen, maar wel om ze te adresseren en een bijdrage te leveren als OM. Daar liggen ook kansen. Onder andere door samen standpunten te formuleren en te kijken hoe we als OM om willen gaan met Straf met Zorg. Wat kunnen partners, de maatschappij, slachtoffers en justitiabelenvan ons verwachten? En wat verwachten wij van onze (zorg)partners? Daar zetten we op in. Antwoorden en richting daarvoor vinden we in gesprek met elkaar en binnen de dagelijkse praktijk van het werk. Dat doen we via meerdere landelijke en regionale projecten. Daarnaast kijken we vanuit het programma of we instrumenten kunnen ontwikkelen die officieren of beoordelaars ondersteunen en als handvat kunnen dienen. Het project ‘Interventiepalet’ is hier een voorbeeld van.
De moeder van Diane kreeg direct een plek in een verpleeghuis, daardoor leek er geen gevaar voor herhaling en kreeg dochter een dagvaarding mee voor de politierechter. Die legde Diane een straf gelijk aan de IVS op en een voorwaardelijke werkstraf met behandeling. Bevredigend?
In de komende edities van ons magazine nemen we elke keer een casus mee als uitgangspunt voor een stelling. We verzamelen daarvoor graag zoveel mogelijk verhalen en casussen uit de praktijk. Wanneer kwam jij als officier voor een dilemma te staan? Wanneer heb jij een bevredigende of juist onbevredigende beslissing gemaakt in de afweging straf met zorg? Of wanneer vroeg jij jezelf af of een zaak wel in het strafrecht thuishoorde?