Martine de Bas pleit voor meer ketenbesef

‘Wat we bij stap 1 doen heeft gevolgen voor stap 10’

In 2013 is Martine de Bas gestart met een promotieonderzoek naar succesfactoren van de nafase. Wat is er volgens haar nu nodig om de nafase en de preparatie daarvan kwalitatief vooruit te helpen?

Op welke knoppen moeten wij drukken om succesvol te zijn in de nafase van incidenten? Dat is waar Martine de Bas al sinds 2013 naar op zoek is. “Vanuit de psychosociale hoek is er heel veel bekend over de succesfactoren van nazorg, maar gemeenten doen vaak maar wat. Op hun gevoel. Er was tot voor kort weinig evidence based materiaal waar we iets aan hadden. Bovendien werd die nafase toch gezien als het terrein van de geitenwollen sokken.”

Estafetteloop

Gelukkig is dat nu aan het veranderen. De Bas: “Als er bestuurders sneuvelen, dan is dat namelijk altijd in de nafase, als het stof neergedwarreld is. Gemeenten beseffen dat, en proberen zich dus goed voor te bereiden.” Zo is het inmiddels een breed gedeelte gedachte dat al tijdens de crisis een start moet worden gemaakt met het prepareren van de nafase. De Bas: “Vergelijk het met een estafetteloop: de preparatie van de nafase haakt al aan tijdens de acute fase van de crisisbeheersing.” Ook de opvatting dat ‘we’ het samen moeten doen wordt steeds vaker gedeeld. “Logisch”, stelt De Bas, “want de politie gaat na de crisis vaak nog door met het onderzoek, de GHOR doet ook nog steeds medische handelingen. Kortom: de partners stoppen ook niet als de brandslangen zijn opgerold.”


‘De partners stoppen ook niet
als de brandslangen zijn opgerold.’


Ketenbesef

Hoewel het besef dat we er samen voorstaan dus gestaag groeit, kan het nog altijd beter. De Bas: “Waar we nu vooral behoefte aan hebben, is aan meer ketenbesef. Dat betekent dat we ons ervan bewust moeten worden dat alles wat we bij stap 1 doen gevolgen heeft voor stap 10. Die gevoeligheid is nog onvoldoende ontwikkeld. Wat is bijvoorbeeld het effect van beloftes die we doen tijdens de acute fase van een crisis? Een uitspraak als ‘De onderste steen komt boven’ is snel gedaan. Maar kan je dat ook waarmaken? Of we zeggen bijvoorbeeld: ‘We zullen altijd om u heen blijven staan’. Vanuit menselijk oogpunt een loffelijke uitspraak. Maar mensen nemen dat wel letterlijk.”

Contextueel denken

Daarnaast is het volgens De Bas belangrijk dat we leren om contextueel te denken. “De nafase is niet een kwestie van een vast format invullen en daar een plannetje op loslaten. De context bepaalt hoe we te werk moeten gaan. En die context zullen we dus ook moeten kunnen duiden.”


‘We zouden kunnen beginnen met
op elkaars stoel te gaan zitten.’


Sleutel voor succes

Meer hoe pak je dat nu aan? De Bas: “We zouden kunnen beginnen met op elkaars stoel te gaan zitten. Ik heb bijvoorbeeld een verleden bij de politie en heb ervaring met bevolkingszorg. Het heeft me altijd enorm geholpen dat ik die beide werelden ken. Op elkaars stoel zitten leert ons elkaars keuzes te snappen. Weten wat de ander nodig heeft: daar zit volgens mij een belangrijke sleutel voor succes. Dan zullen we ook sneller beseffen dat we onderdeel uitmaken van een groter geheel, en dat we het dus altijd samen zullen moeten doen.”

Waarom moet de Nafase meer in ons systeem gaan zitten? In dit korte filmfragment geeft Martine de Bas daar antwoord op.

Preparatie Nafase | Landelijke thenedag | 15 december 2016