Samen zijn we effectiever. Dat was het thema van drie ketenbijeenkomsten over stalking die het Openbaar Ministerie, Reclassering Nederland, Veilig Thuis en Politie uit de drie noordelijke provincies dit voorjaar organiseerden. En effectief was het. “We weten elkaar nu nog beter te vinden.”
Stalkingszaken, ze komen in allerlei vormen voorbij. Van een slachtoffer die dagelijks honderden appjes krijgt van een ex-partner tot zaken waarbij de daders overgaan tot fysiek geweld. De zaak van de 16-jarige Hümeyra, die in Rotterdam werd doodgeschoten door haar stalker, toonde hoe vreselijk mis het kan gaan in stalkingszaken. Het rapport van de Inspectie Veiligheid en Justitie dat daarop volgde, heeft laten zien dat de aanpak van stalkingszaken beter moet en kan.
“De aanbevelingen in dit rapport zijn heel concreet", vertelt Baukje Dotinga, beleidsmedewerker Straf met Zorg bij het Openbaar Ministerie Noord-Nederland. “Organisaties moeten hun eigen werkwijzen doorlichten, maar de kracht zit hem ook in de gezamenlijkheid van de aanpak. Bestuurders van Veilig Thuis, Politie, Reclassering en Openbaar Ministerie besloten daarom om in elk van de drie noordelijke provincies een ketenbijeenkomst stalking te organiseren.”
Jinke Veel, regiosecretaris bij Reclassering Nederland, herkent het belang van samenwerking in stalkingszaken. “Bij onze overleggen over elektronische monitoring (enkelband) van daders lopen we soms tegen dilemma's aan. Moet je bijvoorbeeld een nieuwe werkplek van een slachtoffer tot verboden gebied maken, want daarmee geef je de ex-partner ook weer allerlei nieuwe informatie? Samen kun je dit soort dilemma’s beter afstemmen."
Van officieren van justitie tot toezichthouders van de (verslavings)reclassering. Van de Raad voor de Kinderbescherming tot Politie. Maar ook medewerkers van Veilig Thuis, gemeenten en de forensische psychiatrie spraken tijdens de online bijeenkomsten over het fenomeen stalking en stemden werkprocessen op elkaar af.
Dat er behoefte was aan het leren kennen van elkaar en elkaars (on)mogelijkheden, werd al snel duidelijk. Jinke: "Het overleg tussen de verschillende professionals was soms moeilijk te stoppen, ze bleven vragen wat iedereen deed en wanneer ze de ander konden bellen." Baukje hoorde binnen een dag na de bijeenkomst al de eerste verhalen over linkjes tussen professionals van verschillende organisaties. "Ik werd gebeld door iemand van de verslavingsreclassering die een zaak onder toezicht had waar hij risico’s zag en graag wilde overleggen met het OM.”
“De aanpak van stalkingszaken is maatwerk”, zegt Johan Koers, operationeel specialist, afdeling Politieprofessie bij de eenheid Noord-Nederland. “Een melding van het intrappen van een deur die in eerste instantie een ‘gewone' vernieling lijkt, kan als je breder kijkt één van de signalen van stalking zijn. Alle signalen bij elkaar geven een goed totaalbeeld.” De politie filtert dagelijks potentiële stalkingszaken uit de systemen door gericht te zoeken op bepaalde woorden die passen bij stalking. “Als je ergens een label stalking opplakt, ga je anders handelen door bijvoorbeeld toch nog extra met een slachtoffer in gesprek te gaan ondanks dat ze geen aangifte wil doen.”
Tijdens de bijeenkomsten vertelde Eric Blaauw, lector verslavingskunde en forensische zorg bij de Hogeschool Groningen, hoe belangrijk het is om te focussen op de motieven van daders. Dit was volgens Baukje voor alle aanwezigen een eyeopener, omdat het concrete handvatten gaf voor de aanpak van een zaak. “Ik zag deze week nog een stalkingszaak voorbij komen en ik herkende één van de types stalkers zoals Eric die beschreef. Ik kon mijn collega’s meteen meegeven dat bij een mogelijke waanstalker het niet zoveel zin heeft om de reclassering te vragen een contact-/straatverbod te onderzoeken. Bij iemand die in de waan leeft dat een slachtoffer een relatie met hem heeft, moeten we misschien meer kijken naar zorginhoudelijke interventies in plaats van een schorsing met een contact-/straatverbod."
Alle drie zijn ze het er over eens dat de organisaties die betrokken zijn bij een potentiële stalkingszaak nog vaker contact met elkaar moeten opnemen en signalen delen. En dan niet wachten tot een zaak op een casusoverleg staat, maar gewoon de telefoon pakken. Door de ketenbijeenkomsten is dit makkelijker geworden, medewerkers hebben elkaars namen en weten wat de ander wel of niet kan. Baukje: “Ik zie het als een estafette, waarbij je het stokje aan elkaar overdraagt. Niet loslaten voordat de ander het stokje heeft overgenomen. Naar aanleiding van de bijeenkomsten gaan we alle contactmomenten met elkaar doornemen. Waar moeten we nog afspraken met elkaar maken?”
Jinke merkt dat de bijeenkomsten hebben gezorgd voor meer aandacht voor het fenomeen stalking. “Ik werd laatst nog gebeld door mijn collega’s met de vraag of een enkelband bij een bepaald type dader wel zin heeft. We kunnen nu een verdieping maken op onze werkprocessen."
Johan: “Uiteindelijk wordt de sterkte van de keten bepaald door de zwakste schakel. We moeten elkaar beter helpen en ook hulp durven vragen. Dan worden uiteindelijk de slachtoffers én de daders nog beter geholpen.”