“Laten we gewoon beginnen en kijken wat het oplevert.” Zo startte Marco Bouwman, operationeel expert bij politie IJmond, een paar jaar geleden samen met Veilig Thuis en het Openbaar Ministerie Noord-Holland het actieoverleg (ex-)partnerstalking in de regio IJmond. Het was kort na het rapport over de zaak Humeyra die werd doodgeschoten door haar stalker. Er moest een beter samenwerking komen tussen de verschillende organisaties die bij een stalkingszaak betrokken zijn.
Wekelijks kijkt Judy van der Zwan, coördinator huiselijk geweld bij de politie, in de systemen naar zaken waar het SASH-screeningsformulier (screeningsinstrument voor stalkingszaken) een gemiddelde of hoge score heeft opgeleverd. "Zijn er spullen vernield, heeft de verdachte affiniteit met wapens of is er sprake van middelengebruik? Doodsangst bij slachtoffers, dat is meteen een rode vlag. Bij een lage score laten we de zaak bij de wijkagent en monitoren we. Vanaf een gemiddelde score schalen we op en bespreken we de zaak met Veilig Thuis en het OM. Waar nodig sluiten de Raad voor de Kinderbescherming en reclassering aan."
Stalkingszaken komen in allerlei vormen voorbij. Wat ze vaak met elkaar gemeen hebben, is dat het ingewikkelde zaken zijn. Waarbij niet bij alle organisaties dezelfde informatie binnenkomt. Zo krijgt de politie meldingen over overlast, heeft Veilig Thuis signalen vanuit hulpverleners in een gezin of staat het OM met een verdachte op zitting vanwege meerdere vernielingen. Marieke van de Griend, beleidsmedewerker bij het Openbaar Ministerie: "Het gaat vaak om voortdurende meldingen en delicten die je echt mét elkaar moet blijven volgen. Om uiteindelijk de juiste beoordelingen over veiligheid en afdoening te kunnen doen."
Zo ook in één van de zaken die ze gezamenlijk in het actieoverleg bespraken. Waarbij een man zijn ex-partner en haar familie had lastiggevallen. Niet op hele heftige manieren. Zo maakte hij geregeld kleine geldbedragen over naar zijn slachtoffer, vergezeld van allerlei vervelende teksten. Het stalken leek inmiddels gestopt en aangezien de verdachte geen strafblad had, zou de zaak op ZSM worden afgedaan met een OM-afdoening. Judy: “Toen kregen wij informatie dat hij inmiddels opnieuw veertien bankstortingen met teksten had gedaan. Wij hebben toen snel de officier van justitie informatie kunnen meegeven over het voortduren van de meldingen. Door deze info is de zaak alsnog voor de politierechter gebracht en kreeg de verdachte een gedragsaanwijzing.” Een gedragsaanwijzing kan bestaan uit een contact- of een locatieverbod. Bij overtreding kan de verdachte onmiddellijk worden aangehouden. “Het is een goed instrument om te voorkomen dat het opnieuw misgaat", zegt Marieke. Daarnaast hield Veilig Thuis contact met het slachtoffer en deed haar een hulpverleningsaanbod.
Doordat het actieoverleg goed zicht heeft op alle meldingen over stalking, kunnen ze collega’s voorzien van extra informatie om goede vervolgbeslissingen te nemen. Daar zit de kracht van het actieoverleg, aldus Marco. “We weten nu van elkaar veel beter wat de ander doet en stemmen dat af. Anders is iedereen voor zich bezig. En doordat we steeds met dezelfde gezichten aan tafel zitten, leren we elkaars taal spreken. We hoeven niet steeds opnieuw uit te leggen wat de ander wel of niet kan.”
Ook Veilig Thuis ziet veel voordelen aan het actieoverleg. Eline van Zalm, medewerker Veilig Thuis Kennemerland team IJmond en aanspreekpunt voor politie en OM over stalkingszaken: “We zien bij Veilig Thuis nu veel meer de mogelijkheden van de samenwerking in deze zaken. Bijvoorbeeld doordat de OM-vertegenwoordiger in ons actieoverleg de officier op ZSM informeert over de mogelijkheid van een gedragsaanwijzing met bepaalde voorwaarden voor deze verdachte."
Medewerkers van Veilig Thuis gaan steeds vaker met de politie mee naar een Stopgesprek met een verdachte. Om zowel de verdachte aan te spreken op zijn gedrag en te motiveren voor behandeling. “Als ik zie dat mijn teamleden vroegtijdig contact hebben opgenomen met de politie, vervolgens meegaan op Stopgesprek en de verdachte laten inzien dat er ondersteuning mogelijk is om dit gedrag te veranderen. Dan vind ik dat mooie successen”.
Binnenkort verschijnt de evaluatie van het actieoverleg. Dan moet ook duidelijk worden of dit overleg, dat als een pilot begon, wordt voortgezet. Marco: “Bij alle zaken die we bespraken, kunnen we nu in ieder geval zeggen dat we met z’n allen het maximale hebben gedaan wat we konden. De verbinding met elkaar en de korte lijntjes die we nu hebben, dat is de grootste winst.”