Christel Poelmans, zoekt de ruimte op in haar bevoegdheden als OvJ Jeugd, slachtofferrechten AP Oost-Brabant. “Wil je gedragsverandering voor elkaar krijgen dan zal de verdachte in beweging moeten komen en gemotiveerd zijn” aldus Christel. “Dat vraagt maatwerk en een OvJ die verder kijkt dan het strafbare feit.”
Soms betekent toepassen van straf met zorg, dat verdachten door bijzondere voorwaarden feitelijk meer gestraft wordt dan een reguliere straf. Gedragsverandering kost meer tijd dan een taakstraf van 20 uur. Door optimale samenwerking met het netwerk is het mogelijk om maatwerk te leveren in de voorwaarden.
Zo werd in een zaak tegen een minderjarige zedendelinquent met betrokken ouders en de hulpverlening een veiligheidsplan bedacht. O.a. zou moeder elke dag de zoekgeschiedenis van die jongen controleren. Dit heeft de rechter in het vonnis overgenomen. Dat geeft de ouders extra invloed. Het moet immers ook van de rechter.
We stelden Christel een aantal vragen over verdachten met problemen op meerdere leefgebieden:
Niet zozeer een zaak, maar vooral de onmacht van mensen waardoor ze in de problemen komen. Dat blijft mij wel raken. Het is een rode draad in de ellende die je als OvJ langs ziet komen als je maar een beetje verder kijkt dan de stafzaak alleen. Op ZSM, op leerplichtzittingen.
In Oost-Brabant hebben we de pilot van de wijkrechtbank. De rechter houdt zitting in de wijk en de zaken die we voor de wijkrechter selecteren zijn zaken waar sprake is van multiproblematiek. Laatst had ik een bedreiging: “ik schop je baby uit je buik”. Met één zin heb je de multiproblematiek te pakken: huiselijk geweld, kindje op komst. Zaak voor de wijkrechtbank. De eerste aanwijzingen zitten in het sociaal verhoor, heel belangrijk.
In deze pilot speelt de advocaat een belangrijke rol. In een vroeg stadium gaat deze met de verdachte in gesprek om zijn leefgebieden en netwerk in kaart te brengen. Vervolgens komen alle partners bij elkaar. Dan zie je zaken die je niet had voorzien en die partners ook niet van elkaar wisten. In deze zaak bleek het huiselijk geweld niet het acute probleem. Mevrouw was inmiddels definitief vertrokken. Maar meneer zat intussen alleen in een te groot huis met heel veel spullen, een huurachterstand en een dreigende ontruiming. Dat kon nog voorkomen.
Jazeker, wat mij betreft geeft het meerwaarde om actief de samenwerking met de advocatuur op te zoeken. Vooral bij zogenaamde ‘zorgmijders’, verdachten die elke hulp of ingreep van buiten afwijzen. Het blijkt dat de advocaat vaker een goede ingang heeft bij verdachten. Ze gaan bij ze langs of bellen regelmatig met hun klant. Zo komt er beweging bij iemand die niet reageert op het systeem.
Het gaat om kleine delicten, grote problemen. Een verdenking en uiteindelijk een bewijsbaar strafbaar feit, heb je altijd nodig om bevoegdheden in te zetten. Ik zoek hierin de rek. Dat is belangrijk. Als iedereen strikt vasthoudt aan zijn taken en bevoegdheden, vallen mensen tussen wal en schip. Outreachende hulpverleners, een extra kans van een woningbouwvereniging, een betrokken advocaat. Je hebt het nodig om verschil te maken.
"Die bijzondere voorwaarden bedenk je als OvJ niet zelf, maar komen tot stand door het netwerk."
Binnen onze casus overleggen zoeken wij op maat naar effectieve combinaties tussen straf en zorg; onze core business. We kijken per casus welke partner we op dat moment voor deze zaak nodig hebben. Straf is effectiever in combinatie met zorg en zorg heeft meer impact als je een sanctie als stok achter de deur hebt.
Het is per casus steeds maatwerk om de balans daarin aan te brengen, maar zowel straf als zorg zijn nodig voor blijvend resultaat. Voor het organiseren van die stok achter de deur is het OM echt onmisbaar en essentieel dat zij steeds bij ons aan tafel zitten.
Wil je als OM meer passende beslissingen nemen in strafzaken met verdachten met multiproblematiek dan...
is het belangrijkste in de samenwerking met de eigen collega’s dat je verder kijkt dan het strafbare feit.
Wil jij de online nieuwsbrief 'Straf met Zorg' in de toekomst ontvangen? Meld je dan aan via strafmetzorg@om.nl